کلیدواژه‌ها = Psychological vulnerability

ارائه الگوی عوامل آسیب پذیری پسران نوجوان از چالش‌های دوران نوجوانی

دوره 16، شماره 59، تابستان 1404، صفحه 16-34

https://doi.org/10.22054/jcps.2025.84150.3192

آسیه شریعتمدار، نوید عزتی، اسماعیل اسدی، اکبر پوراسمعیل امینی

چکیده زمینه و هدف: دوران نوجوانی یک دوره حساس رشدی است که با تغییرات قابل‌توجهی همراه است. این تغییرات چالش‌های مختلفی را به وجود می‌آورد که می‌تواند بر سلامت جسمانی و روانی نوجوانان تأثیر بگذارد. هدف از این مطالعه، ارائه الگوی عوامل آسیب‌پذیری پسران نوجوان در مواجهه با چالش‌های دوران نوجوانی بوده است.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش کیفی با استفاده از رویکرد  داده بنیاد انجام شد. نمونه مورد پژوهش شامل ۱۲ نفر از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی تهران در سال ۱۴۰۳ بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و در نظر داشتن اصل اشباع انتخاب شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش استراوس و کوربین تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از ۴۲ کد باز و ۱۰ کد محوری شامل: «فقدان پشت‌گرمی والدین»، «خلاء راهنمایی اطلاعاتی»، «چالش‌های جنسی»، «روابط عاطفی با جنس مخالف»، «چالش‌های حل نشده استقلال‌طلبی»، «راهبرد های کاهش دهنده مدیریت حل مسئله»، «راهبردهای تشدیدکننده»، «هیجانات و رفتار منفی»، «احساس گناه و سردرگمی» و «فقدان خودپذیری» می‌باشد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد فقدان پشت‌گرمی والدین به همراه خلاء اطلاعات محیطی، فشارهای متعدد دوره نوجوانی پسران را تشدید و به عدم خودپذیری و احساسات و رفتارهای منفی منجر می‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که نبود حمایت والدین و آگاهی کافی، آسیب‌پذیری روانی و اجتماعی پسران نوجوان را تشدید می‌کند.

اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی بر کاهش وابستگی به اینترنت و آسیب‌پذیری روان‌شناختی در دانش‌آموزان مبتلا به اعتیاد اینترنتی

دوره 12، شماره 44، پاییز 1400، صفحه 23-43

https://doi.org/10.22054/jcps.2021.56400.2459

منصور بیرامی، تورج هاشمی نصرت آباد، خلیل اسماعیل پور، علی شیری

چکیده اعتیاد اینترنتی یک معضل شایع است که بسیاری از جوامع امروزی را درگیر خود ساخته است. هدف از این مطالعه بررسی اثر‌بخشی درمان مبتنی بر کار‌آمدی هیجانی بر کاهش وابستگی به اینترنت و آسیب‌پذیری روان‌شناختی (افسردگی، اضطراب و استرس) در دانش‌آموزان دارای نشانه‌های اعتیاد اینترنتی بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی و با استفاده از طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر دارای نشانه‌های اعتیاد اینترنتی هنرستان‌های دولتی شهر تبریز در سال تحصیلی99-1398 بود. برای به-دست آوردن نمونه از میان نواحی پنج‌گانه آموزش و پرورش شهر تبریز، یک ناحیه و سپس یک هنرستان پسرانه به صورت تصادفی انتخاب شد و در ادامه دانش‌آموزان دارای ملاک‌های ورود به پژوهش با روش غربال‌گری و از طریق آزمون تشخیصی 20 گویه‌ای اعتیاد به اینترنت یانگ انتخاب و از میان آنان تعداد 40 نفر در گروه‌های 20 نفره در 2 گروه آزمایشی و گواه به شیوه هدفمند جایگزین شدند. گروه آزمایشی در طی هشت هفته درمان مبتنی بر کار‌آمدی هیجانی دریافت کرد و در این مدت گروه گواه هیچ نوع مداخله‌ای دریافت نکرد. برای گردآوری داده‌ها از آزمون تشخیصی 20 گویه‌ای اعتیاد به اینترنت یانگ و پرسش‌نامه افسردگی، اضطراب و استرس لوی‌باند استفاده شد. داده‌های گرد‌آوری شده با استفاده از روش تحلیل کواریانس چند‌متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج به‌دست آمده از مقایسه پس-آزمون دو گروه با کنترل پیش‌آزمون نشان داد که نمرات وابستگی به اینترنت و آسیب‌پذیری روان‌شناختی (افسردگی، اضطراب و استرس) گروه آزمایش و گواه تفاوت معنی‌داری دارند (01/0>p). نتایج حاکی از این بود که درمان مبتنی بر کار‌آمدی هیجانی موجب کاهش علائم وابستگی به اینترنت و آسیب‌پذیری روان‌شناختی (افسردگی، اضطراب و استرس) در دانش‌آموزان دارای نشانه‌هـای اعتیاد اینترنتی می‌شود.