تأثیر رتبه‌ی تولد بر ویژگی‌های شخصیتی دانشجویان با استفاده از آزمون شخصیتی نئو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی کارشناس ارشد روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

رتبه تولد یکی از مفاهیم مهم در حوزه­ی شخصیت است که برای اولین بار توسط آلفرد آدلر در سال 1908 معرفی شد. به نظر آدلر و طرفداران رویکرد آدلر رتبه­ی تولد تأثیر بسزایی در ساخت سبک زندگی دارد. رتبه­ی تولد نسبت به سایر مفاهیم در نظریه­ی آدلر پژوهش­های بیشتری را برانگیخته است. برخی از این پژوهش­ها تأییدکننده­ی نظر آدلر مبنی بر تأثیر رتبه­ی تولد در ساختار شخصیتی افراد بوده و برخی دیگر این نظر را رد و یا تأثیر آن را بسیار ناچیز گزارش نموده­اند. همین تناقض در نتایج پژوهش­ها سبب شده که این موضوع یعنی ترتیب تولد و تأثیر آن بر شخصیت بارها و بارها توسط پژوهشگران متعدد در جوامع گوناگون تکرار شود. بر اساس جست و جوهای محققان، در ایران پژوهش­های بسیار اندکی در این زمینه انجام شده که هیچ کدام شخصیت را بر اساس ترتیب تولد مطالعه نکرده­اند. هدف پژوهش حاضر اثبات تأثیرپذیری شخصیت افراد از محیط رشد و به ویژه از رتبه­ی تولد آن­ها بود. پژوهش حاضر، به عنوان یک پژوهش توصیفی از روش علّی-مقایسه­ای برای مقایسه­ی اثرات سه رتبه­ی تولد (اول، وسط و آخر) بر شخصیت استفاده کرده است. مهم­ترین سؤال تحقیق آن بود که آیا دانشجویان با رتبه­های تولدی اول، وسط و آخر از نظر پنج شاخص و سی مقیاس آزمون نئو با هم تفاوت دارند. اعضای گروه نمونه، 75 نفر از دانشجویان دانشگاه­های تهران بودند که به مقیاس سنجش ویژگی­های شخصیتی نئو (240 سؤالی) پاسخ دادند. تحلیل یافته­ها از طریق تحلیل واریانس چند متغیری (MANOVA) نشان داد که در سه شاخص انعطاف­پذیری، توافق و وجدانی بودن و در پانزده مقیاس پرخاشگری، افسردگی، کمرویی، گروه­گرایی، هیجان‌خواهی، تخیل، زیباپسندی، احساسات، اعمال، عقاید، اعتماد، رک­گویی، وظیفه­شناسی، توفیق­گرایی و خودکنترلی در آزمون نئو، بین میانگین­های سه رتبه­ی تولد تفاوت معناداری وجود دارد. این یافته با نظریه­ی آدلر و پژوهش­هایی که تأییدکننده­ی اثر ترتیب تولد بر شخصیت بوده­اند، همسو است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Birth Order and Personality Traits of Students: A Study Using NEO PI-R

نویسنده [English]

  • Hoda Pourreza’ian
MA Student, Psychology, Allameh Tabataba’i University
چکیده [English]

Birth order is a personality concept that was first introduced by Alfred Adler in 1908. Adler and Adlerian psychologists believe that birth order has an important impact on lifestyle development. Birth order has inspired more researches than other concepts of Adler's theory. Some of these researches support Adler's idea about the impact of birth order on personality structure while others report that birth order has little or even no impact on personality. The contradiction in the results has frequently caused so many researches by different researchers in various societies. Iranian researchers have conducted a number of researches none of which, however, address the relationship between personality and birth order. The main aim of this research is to prove the impact of growing environment and birth order on personality. It is a descriptive research using causal-comparative method to compare the impact of three birth orders (first, middle, and last) on personality. The important question addressed was whether students with varied birth orders were different in the five indexes and thirty scales of NEO inventory. Sample group was 75 students of Tehran-based universities who replied to the Revised NEO Personality Inventory (NEO PI-R). Analysis of findings by MANOVA showed that there was a significant difference in the mean of the three birth orders in three indexes of NEO inventory; openness, agreeableness and conscionable as well as its fifteen scales; aggression, depression, self-consciousness, gregariousness, excitement, fantasy, aesthetics, actions, feeling, ideas, trust, straightforwardness, dutifulness, achievement striving and self-discipline. This result is consonant with Adler’s theory and those researches that support the impact of birth order on personality structure.

کلیدواژه‌ها [English]

  • birth order
  • personality

ابراهیمی، محمداسماعیل. (1384). رابطه­ی بین کانون کنترل، ترتیب تولد، جنسیت و طبقه­ی اجتماعی با انگیزه­ی پیشرفت در دانشجوبان ایرانی دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره). پایان­نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته­ی روان­شناسی عمومی. دانشگاه تبریز.

احمدی، ابراهیم. (1382). رابطه ترتیب توّلد و پیشرفت تحصیلی در خانواده­های دانشجویان دانشکده­ی روان­شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران. برگرفته از اینترنت: http://journals.ut.ac.ir/page/download-f1H8D78Iiz4.artdl، تاریخ دسترسی     27 /8/1391، 13:40.

حق­شناس، حسن. (1385). طرح پنج عاملی ویژگی­های شخصیت، راهنمای تفسیر و هنجارهای آزمون­های NEO PI-R و NEO FFI. شیراز: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز.

دانش­آموز، بدری؛ راشد، ثریا (1374). رابطه­ی ترتیب تولد و بعد خانواده با اسکیزوفرنیا در ایران. روان­شناسی و علوم تربیتی "اندیشه و رفتار" 7،38-44.

دلاور، علی. (1388). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. ویراست چهارم. تهران: انتشارات ویرایش.

شولتز. (1990). نظریه­های شخصیت. ترجمه­ی یوسف کریمی، فرهاد جمهری، سیامک نقشبندی، بهزاد گودرزی، هادی بحرایی و محمدرضا نیکخو. (سال انتشار به زبان اصلی: 1990). تهران: نشر ارسباران.

قنبری هاشم­آبادی، بهرامعلی (1387). بررسی رابطه­ی میزان عزت نفس و ترتیب تولد در دانشجویان دختر دانشگاه فردوسی مشهد. تازه­ها و پژوهش­های مشاوره 7، 26، 117-128.

موسوی­پور، سعید (1389). رابطه­ی بین روایت از رؤیا و مؤلفه­های تجارب خواب با ویژگی­های شخصیتی دانشجویان. فصلنامه­ی علمی-پژوهشی مطالعات روانشناسی بالینی، 2، 67-91.

منابع انگلیسی

Adams, B. N. (1972). Birth-order: A critical review. Sociometry 35, 411-439.

Adler, A. (2006). The general system of individual psychology. Edited by Henry T. Stein. United stait of America: The Classical Adlerian Translation Project.

Andeweg, R. B., & Van Den Berg, S. B. (2003). Linking birth order to political leadership: The impact of parents or sibling interaction? Political Psychology 24, 605-623.

Beck, E., Burnet, K. L., & Vosper, J. (2006). Birth order effects on extraversion. Personality and Individual Differences, 40, 953-959.

Begue, L., & Roche, S. (2005). Birth order and youth delinquent behaviour testing the differential parental control hypothesis in a French representative sample. Psychology Crime & Law, 11, 73-85.

Belmont, L. (1977). Birth order, intellectual competence, and psychiatric status. The Journal of Individual Psychology, 33, 97-104.

Belmont, L., & Marolla, F. A. (1973). Birth order, family size, and intelligence. Science, 182, 1096-1101.

Boomsma, D. I., Van Beijsterveld, T., Beem, A. L., Hoekstra, R. A., Polderman, T. J. C, & Bartels, M. (2008). Intelligence and birth order in boys and girls. Intelligence, 36, 630-634.

Buunk, B. P. (1997). Personality, birth order and attachment styles as related to various types of jealousy. Personality and Individual Differences, 23,997-1006.

Curtis, J. M., & Crowell, D. R. (1993). Relation of birth order and scores on measures of pathological narcissism. Psychological Reports, 72, 311-315.

Dixon, M. M., Reyes, C. J., Leppert, M. F., & Pappas, L. M. (2008). Personality and birth order in large families. Personality and Individual Differences, 44, 119-128.

Dubno, P, & Freedman, R. D. (1970). Birth order, educational achievement and managerial attainment. Personnel Psychology, 24, 63-70.

Engler, B. (2009). Personality theories. Eighth edition.  United States of America: Houghton Mifflin Harcourt.

Eckstein, D. (1978). Leadership, popularity, and birth-order in women. The Journal of Individual Psychology, 34, 63-66.

Fergusson, D. M., Horwood, L. J., & Boden, J. M. (2006). Birth order and educational achievement in adolescence and young adulthood. Australian Journal of Education, 50, 122-139.

Forer, L. K. (1976). The birth order factor. New York: David McKay, Co.

Gallagher, R., & Cowen, E. L. (1977). Birth order and school adjustment problems. The Journal of Individual Psychology, 33, 70-77.

Gates, L., Lineberger, M. R., Crockett, J., & Hubbard, J. (1988). Birth order and its relationship to depression, anxiety, and self-concept test scores in children. The Journal of Genetic Psychology, 149,29-34.

Gfroerer, K. P., Gfroerer, C. A., Curlette, W. L., White, J., & Kern, R. M. (2003). Psychological birth order and the BASIS-A Inventory. The Journal of Individual Psychology, 59, 30-41.

Harakeh, Zeena, Scholte, Ron H. J., Vries, Hein de & Engels, Rutger C. M. E. (2006). Association between personality and adolescent smoking. Addictive Behaviors, 31, 232-245.