تاثیر بازتوانی شناختی مبتنی بر نرم افزار "ریها کام" و روش رفتاری رویارویی- بازداری پاسخ بر شاخص های عصب روان شناختی و بالینی بیماران مبتلا به وسواس فکری – اجباری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شیراز، گروه روان شناسی بالینی، شیراز، ایران

2 دانشیار گروه روان شناسی بالینی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز ، ایران.

3 استادیار گروه روان شناسی بالینی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز ، ایران.

چکیده

چکیده
مقدمه: شواهد متعدد اثربخشی رفتاردرمانی را در اختلال وسواس فکری–اجباری تأیید کرده‌اند، اما اضطراب ناشی از درمان رویارویی–بازداری پاسخ و عدم پاسخ‌دهی برخی بیماران، ضرورت بررسی عمیق‌تر مکانیسم‌های عصبی این اختلال را آشکار ساخته است.
هدف: پژوهش حاضر با تمرکز بر کژکاری قشر پیش‌پیشانی، تأثیر توان‌بخشی شناختی و روش رویارویی–بازداری پاسخ را بر شاخص های عصب روان شناختی و بالینی بیماران مبتلا به وسواس بررسی می کند.
روش: مطالعه با طرح تجربی تک‌موردی و خطوط پایه چندگانه ناهمزمان انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران ۱۷ تا ۴۸ ساله بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. شش بیمار واجد شرایط به‌صورت تصادفی در دو گروه مداخله (توان‌بخشی شناختی و رفتاردرمانی) جای گرفتند. هر دو مداخله در ۲۴ جلسه انفرادی با پیگیری دوماهه اجرا شد. ابزارهای سنجش شامل آزمون‌های برج لندن، ویسکانسین، استروپ، ان‌بک و پرسش‌نامه‌های وسواس ییل–براون و افسردگی بک بود. داده‌ها با تحلیل دیداری، درصد بهبودی، اندازه اثر، شاخص
تغییر پایا و شاخص های کارایی اینگرم تحلیل شدند.
یافته‌ها: هر دو روش موجب کاهش معنادار علائم وسواس و افسردگی شدند. با این حال، روش توان‌بخشی شناختی در شاخص‌های عصب‌روان‌شناختی طی مداخله و پیگیری دوماهه اثربخشی بالاتری نشان داد (Z>1.96, p<0.05). همچنین، در شاخص‌های اینگرم شامل عمومیت تغییر، کلیت، پذیرش، ایمنی و ثبات داده‌ها، نسبت به رفتاردرمانی برتری داشت.
بحث: توان‌بخشی شناختی با تقویت کارکردهای اجرایی مغز می‌تواند همسو با روش رویارویی–بازداری پاسخ، به بهبود و کاهش معنادار علائم وسواس و افسردگی منجر شود. بر این اساس، می‌توان آن را به‌عنوان درمان مکمل مؤثر در برنامه‌های بالینی به کار گرفت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effects of ‘RehaCom’-Based Cognitive Rehabilitation and Exposure-Response Prevention Behavioral Therapy (ERP) on Neuropsychological and Clinical Indices in Patients with Obsessive-Compulsive Disorder

نویسندگان [English]

  • ُُShamsoddin Kahani 1
  • Ghasem Naziri 2
  • Masoud Mohamadi 3
  • Sajad Aminimanesh 3
1 Ph.D. student in Clinical Psychology, Islamic Azad University, Shiraz Branch, Department of Clinical Psychology, Shiraz, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Clinical Psychology, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Clinical Psychology, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
چکیده [English]

Abstract
Introduction: Numerous theoretical and empirical findings have confirmed the effectiveness of behavioral therapy in treating obsessive–compulsive disorder (OCD). However, the anxiety induced by exposure and response prevention (ERP) and the lack of response in some patients highlight the need for a deeper understanding of the neural mechanisms underlying OCD.
Objective: Focusing on the common paradigm of prefrontal dysfunction, the present study examined the effects of cognitive rehabilitation and ERP on neuropsychological and clinical indices in patient with OCD.
Method: A single-case experimental design with multiple nonconcurrent baselines was employed. The study population consisted of patients aged 17–48 years selected through purposive sampling. Six patients meeting inclusion criteria were randomly assigned to two intervention groups (cognitive rehabilitation and behavioral therapy). Each intervention comprised 24 individual sessions with a two-month follow-up. Assessment tools included the Tower of London, Wisconsin Card Sorting, Stroop, and n-back tests, as well as the Yale–Brown Obsessive–Compulsive Scale and Beck Depression Inventory. Data were analyzed using visual analysis, percentage improvement, effect size, reliable change index, and Ingram’s clinical efficiency indices.
Results: Both interventions led to significant reductions in OCD and depression symptoms. However, cognitive rehabilitation showed greater clinical effectiveness in neuropsychological indices during the intervention and at two-month follow-up (Z > 1.96, p < 0.05). Furthermore, in Ingram’s indices—generalization, comprehensiveness, acceptability, safety, and data stability- cognitive rehabilitation outperformed behavioral therapy.
Discussion: Cognitive rehabilitation, by enhancing executive brain functions, can lead to significant improvement and reduction in obsessive-compulsive and depressive symptoms, in line with the response inhibition–exposure approach. Accordingly, it can be considered an effective complementary treatment in clinical programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • obsessive–compulsive disorder, depression, neuropsychological indices (problem solving
  • flexibility
  • response inhibition
  • working memory), cognitive rehabilitation, exposure and response prevention

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار