نظریه کوئیر و همجنس‌گرایی: تحلیلی روان‌شناختی- دینی

رمضانی پور, محمد جواد; مهکام, رضا

doi:10.22054/jcps.2026.89899.3306

نظریه کوئیر و همجنس‌گرایی: تحلیلی روان‌شناختی- دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد جواد رمضانی پور ¹

رضا مهکام ²

¹ دانشجوی دکتری روان‌شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.

² استادیار گروه روان‌شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.

10.22054/jcps.2026.89899.3306

چکیده

زمینه و هدف: همجنس‌گرایی یک پدیده تاریخی، فرهنگی و اجتماعی است که در دهه‌های اخیر به طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته است. نظریه کوئیر به ‌عنوان نظریه بنیادین پشتیبان همجنس‌گرایی، تلاش نموده است با نفی ساختارهای سنتی جنسیتی، بر تنوع، سیالیت و ساخت‌گرایی در هویت‌های جنسی تأکید کند. هدف این پژوهش، بررسی و نقد پدیده همجنس‌گرایی از منظر نظریه کوئیر است.
روش‌شناسی پژوهش: روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی منابع و اسناد علمی مرتبط با نظریه کوئیر و همجنس‌گرایی است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که این نظریه با بسیاری از مبانی علمی، روان‌شناختی، فلسفی و دینی در تضاد است. نظریه کوئیر، ضمن نادیده گرفتن واقعیت‌های زیستی و روان‌شناختی، با احکام شریعت اسلامی و اصول فلسفه اسلامی و غرب نیز ناسازگار است.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که پذیرش این نظریه می‌تواند باعث ایجاد نوعی نسبی‌گرایی فرهنگی شود که ثبات اخلاقی و اجتماعی را به خطر می‌اندازد. تناقض‌های بنیادین این نظریه می‌تواند منجر به بروز بحران‌های هویتی، بی‌ثباتی فرهنگی و آسیب‌های روانی-اجتماعی گردد. این پژوهش با ارائه تحلیلی میان‌رشته‌ای، بر ضرورت بازاندیشی علمی و دینی در مواجهه با این نظریه تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه‌ها

همجنس‌گرایی

نظریه کوئیر

سیالیت هویت

فلسفه جنسیت

عنوان مقاله English

Queer Theory and Homosexuality: A Psychological-Religious Analysis

نویسندگان English

Mohammad Javad Ramezanipuor ¹

Reza Mahkam ²

¹ PhD Student in Psychology, Imam Khomeini Educational and Research Institute.

² Assistant Professor, Department of Psychology, Imam Khomeini Educational and Research Institute.

چکیده English

Background and Aim: Homosexuality is a historical, cultural, and social phenomenon that has gained increasing attention in recent decades. Queer theory, as the foundational framework supporting homosexuality, attempts to dismantle traditional gender binaries and emphasizes diversity, fluidity, and the social construction of sexual identities. The aim of this study is to critically analyze homosexuality from the perspective of Queer Theory.
Research Methodology: The research method is a qualitative content analysis of academic sources related to Queer Theory and homosexuality.
Findings: The findings reveal that this theory contradicts many scientific, psychological, philosophical, and religious foundations. In particular, Queer Theory disregards biological and psychological realities and conflicts with Islamic jurisprudence as well as with principles of both Islamic and Western philosophy. Moreover, the study indicates that the acceptance of this theory may foster a form of cultural relativism that undermines social and moral stability.
Conclusion: Such contradictions can lead to identity crises, cultural instability, and psychosocial harms, especially among younger generations. By highlighting these theoretical and practical inconsistencies, this research underscores the necessity of re-examining the premises of Queer Theory from a multidisciplinary standpoint. The study ultimately calls for a deeper engagement between religious thought, psychological sciences, and philosophical reasoning to address the challenges posed by Queer Theory.

کلیدواژه‌ها English

Homosexuality

Queer Theory

Identity Fluidity

Gender Philosophy

ابن سینا، حسین بن عبدالله (بی‌تا)، کتاب الشفاء، مترجم: حسن حسن‌زاده آملی (1385ش)، قم: بوستان کتاب.

تمسین اسپارگو (2014م)، فوکو و نظریه کوئیر، مترجم: حمید پرنیان (1395ش)، تورنتو- کانادا: انتشارات گیلگمیشان.

راسل، برتراند (1945م)، تاریخ فلسفه غرب (جلد ۱: فلسفه قدیم و قرون وسطی)، مترجم: نجف دریابندی (بی‌تا)، تهران: نشر پرواز.

سوزنچی، حسین (1400ش)،« همجنس‌گرایی: اختلال یا امر طبیعی»، مجله معرفت فرهنگی اجتماعی، صص 59-74. https://www.magiran.com/paper/2307388

صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمدبن‌ابراهیم (بی‌تا)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، ترجمه و تنظیم: حسن حسن‌زاده آملی (1386ش)، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (طبع و نشر).

فوکو، میشل (1976م)، اراده به دانستن. چاپ هجدهم، مترجم: افشین سرخوش و نیکو جهاندیده (1403)، تهران: نشر نی.

قرآن کریم، ترجمه: مکارم شیرازی، ناصر

Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 497-529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497

Baumgardner, T., & Richards, S. (2000). The Psychology of Gender. Berlin: Springer.

Butler, J. . (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. New York: Routledge.

D'Emilio, John. (1983). "Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940-1970". Chicago: University of Chicago Press.

Ellis, Bruce J. & Symons. Donald (1990). Sex Differences in Sexual Fantasy: An Evolutionary Psychological Approach. The Journal of Sex Research, 527-555. https://www.jstor.org/stable/3812772

Hegel, G.W.F. (1977). Phenomenology of Spirit. Trans. A.V. Miller, Oxford University Press.

Hines, M. (2004). Brain Gender. . london: Oxford University Press.

Jagose, Annamarie. (1996). "Queer Theory: An Introduction". New York: NYU Press.

Johnson, E. P., & Henderson, M. G. (2005). Black Queer Studies: A Critical Anthology. Duke University Press.

Kant, Immanuel. (1785) .Groundwork of the Metaphysics of Morals. Trans. Mary Gregor, Cambridge University Press.

Laqueur, Thomas (1990). Making Sex: Body and Gender from the Greeks to Freud. Harvard University Press.

LeVay, S. (1991). A Difference in Hypothalamic Structure Between Heterosexual and Homosexual. science. DOI: 10.1126/science.1887219

Mustanski, B. S., DuPree, M. G., Nievergelt, C., Bocklandt, S., Schork, N. J., & Hamer, D. H. . (2005). A genomewide scan of male sexual orientation . Human Genetics, 272-278. DOI: 10.1007/s00439-004-1241-4

Nietzsche, Friedrich. (1966). Beyond Good and Evil. Trans. Walter Kaufmann, Vintage.

Sadock, B. J., & Sadock, V. A. (2022). Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry. 11th Edition, Wolters Kluwer.

Sartre, Jean-Paul. (1956). Being and Nothingness. Trans. Hazel E. Barnes, Philosophical Library.

Sedgwick, E. K. (1990). Epistemology of the Closet. California: University of California Press.

Somerville, S. B. (2000). Queering the Color Line: Race and the Invention of Homosexuality in American Culture. North Carolina: Duke University Press.

Stryker, Susan. (2008). Transgender History: The Roots of Today's Revolution. Seal Press.

Swaab, D. F., & García-Falgueras, A. (2009). Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation. Functional Neurology, 17-28. DOI:10.1016/B978-0-444-53630-3.00004-X

Warner, M. (1999). The Trouble with Normal: Sex, Politics, and the Ethics of Queer Theory. Massachusetts Hall: Harvard University Press.

Warner, Michael, ed. (1993). "Fear of a Queer Planet: Queer Politics and Social Theory". Minnesota: University of Minnesota Press.