مطالعات روان‌شناسی بالینی

چکیده مقدمه: افسردگی اختلالی است که سال‌هاست توجه بهداشت‌کاران روانی را به خود جلب کرده است. میزان افسردگی به قدری نگران کننده است که آن را سرماخوردگی اختلال‌های روانی نامیده‌اند.
روش: تعداد 457 نفر از دانش‌آموزان دبیرستان‌ها، هنرستان‌ها و مراکز پیش‌دانشگاهی قرچک به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای به صورت کاملاً تصادفی انتخاب شدند. سپس از پرسشنامه بک‌ برای سنجش افسردگی استفاده گردید. در مرحله دوم 36 نفر از دانش‌آموزانی که علائم افسردگی متوسط و وخیم را بروز داده بودند به صورت تصادفی انتخاب شدند و بعد از همتاسازی آنها از نظر سن، رشته و پایه تحصیلی، وضعیت درسی (معدل نیم‌سال اول) و نمره‌های افسردگی بک، به صورت کاملا تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایشی قرار گرفتند، پس از همتاسازی دو گروه 8  نفری تشکیل شد.  گروه کنترل در لیست انتظار برای درمان قرار گرفت و گروه آزمایش در معرض 10 جلسه شناخت‌درمانی گروهی به روش الیس قرار گرفتند. از هر دو گروه پیش‌آزمون و پس‌آزمون افسردگی بک و باورهای غیر منطقی جونز گرفته شد. پس از محاسبه تفاوت نمره‌های پس‌آزمون و پیش‌آزمون در گروه کنترل و آزمایش بوسیله آزمون t همبسته تفاوت‌های بین گروهی آنها مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: در مرحله اول 97/36 درصد دانش‌آموزان فاقد افسردگی، 23/35  درصد دارای افسردگی خفیف، و 35/20 درصد مبتلا به افسردگی وخیم بودند. در مرحله دوم باورهای غیر منطقی گروه شناخت درمانی به گونه معنی‌داری کاهش یافت. بررسی نمره‌های افسردگی نشان داد که نمره افسردگی دانش‌آموزان گروه آزمایشی نیز کاهش یافته است. به طور کلی یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شناخت درمانی گروهی به طور هم‌زمان موجب کاهش باورهای غیرمنطقی و افسردگی دانش‌آموزان شده هست.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش می‌توان گفت که استفاده از سبک عقلانی عاطفی و شناخت درمانی، در درمان افسردگی نوجوانان مؤثر است و روان‌شناسان، روان‌پزشکان و مشاوران می‌توانند این شیوه درمانی را به کار ببرند.

چکیده در پژوهش حاضر، اثر‌بخشی روش آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر کاهش استرس، اضطراب و افسردگی زنان شاغل مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش روش مورد استفاده نیمه‌آزمایشی است و جامعه مورد مطالعه این پژوهش را کلیه زنان کارمند بخش خصوصی بهزیستی شهر تهران در سال 1389 تشکیل می‌دهند. تعداد 24 نفر از کارمندان زن که نمره کسب شده آنها در پرسشنامه مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS) لایبوند بالاتر از میانگین بود به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 12 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 10 جلسه 2 ساعته آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس را دریافت کردند. هر دو گروه دو بار (پیش‌آزمون، پس‌آزمون) مورد آزمون و ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس نشان داد که روش آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی زنان شاغل مؤثر است.

چکیده زمینه و هدف: اندازه‌گیری نقاط قوت و توانمندی‌های ذهنی انسان و سازه‌هایی که در حیطه روان‌شناسی مثبت وجود دارد نیازمند ابزارهایی می‌باشند. هدف پژوهش حاضر بررسی مشخصات روان‌سنجی مقیاس امیدواری بزرگسالان سیمپسون (1999) در دانشجویان ایرانی بود. روش پژوهش: در این تحقیق توصیفی- پیمایشی 1000 نفر دانشجو با دامنه سنی (18 تا34) و میانگین 13/5±9/23  با روش نمونه گیری خوشه‌ای طبقه‌ای از بین دانشگاه‌های مختلف انتخاب شدند و به  پرسشنامه‌های امیدواری اسنایدر، شادکامی‌آکسفورد، سرسختی روانی، ناامیدی بک، و بهزیستی روان‌شناختی ریف به همرا مقیاس امیدواری سیمپسون ( 1999)، (با اندکی تغییر) پاسخ دادند. یافته‌ها: ضرایب آلفای کرونباخ (94/0)، دونیمه کردن (85/0)، اعتبار همگرا با مقیاس‌های سرسختی (40/0)، شادکامی (64/0)،  و بهزیستی روان‌شناختی ( 47/0) اعتبار واگرا ( ناامیدی بک،25/0-)، اعتبار ملاکی (امیدواری اسنایدر، 55/0) به دست آمد که همگی در سطح 01/0< p معنی‌دار بودند. تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که مقیاس 40 سؤالی امیدواری بزرگسالان در نمونة ایرانی از پنج عامل اشباع شده است که 56 درصد واریانس مقیاس را تبیین می‌کنند. تحلیل عاملی تأییدی مرتبة دوم نشان داد پنج عامل مذکور به خوبی بر روی یک عامل اصلی بار می‌شوند و مدل شش عاملی به خوبی با داده‌ها برازش داشت (93/0 AGFI=،  037/0RMSEA=، 98/0 NFI=). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که‌این آزمون از اعتبار و روایی بالایی برخوردار است و قابل استفاده در سایر تحقیقات می‌باشد

چکیده مقدمه: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی مرور زندگی بر افزایش سلامت عمومی‌ معتادین خوددرمانجو است. روش: جامعه آماری پژوهش، بیمارانی بودند که برای ترک اعتیاد به یکی از مراکز ترک اعتیاد بیماران سرپایی وابسته به سازمان بهزیستی مشهد مراجعه کرده بودند. تعداد اعضای نمونه 20 نفر هستند که به صورت نمونه‌گیری در دسترس و براساس نمرات آنها در پرسشنامه GHQ (نمره 23 و بالاتر) انتخاب شده و سپس به صورت تصادفی ساده در دو گروه 10 نفره آزمایشی و گواه جایگزین شدند. ابزار به کار رفته در این پژوهش، پرسشنامه GHQ است که دارای روایی و پایایی منایبی است. روش تحقیق به صورت نیمه تجربی است و برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج نشان داد که درمان مرور زندگی بر افزایش سلامت عمومی ‌معتادین خوددرمانجو و به عبارتی کاهش خرده آزمون‌های آن یعنی علایم جسمانی، علایم اضطراب و اختلال خواب، اختلال در کنش اجتماعی و علایم افسردگی مؤثر بوده است. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد به کارگیری روش درمانی مرور زندگی به شکل چشم‌گیری در افزایش سلامت روانی معتادین در حال ترک مؤثر باشد

چکیده زمینه: زنان سرپرست خانوار بدلایل گوناگون، در معرض آسیب‌های زیادی قرار دارند. هدف: در این پژوهش، تأثیر آموزش ابراز وجود بر سازگاری اجتماعی و خودپنداره مثبت زنان سرپرست خانوار در شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است و فرض بر این است که آموزش ابراز وجود بر افزایش سازگاری اجتماعی و خودپنداره مثبت زنان سرپرست خانوار تأثیر دارد. روش: پژوهش مورد استفاده، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل بود. در این مطالعه، از یک نمونه در دسترس 30  نفری از زنان سرپرست خانوار تهرانی استفاده گردید. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش، پرسش­نامه‌های سازگاری اجتماعی بل (فرم بزرگسالان) و خودپنداره تنسی هستند. به منظور تحلیل داده­ها، از آزمون تی استفاده شده است. نتایج: آموزش ابراز وجود بر سازگاری اجتماعی زنان سرپرست خانوار تأثیر معناداری دارد، ولی بر خودپنداره مثبت آنان تأثیر معناداری ندارد.

چکیده  هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی اثربخشی آموزش حل مسئله و مدیریت خشم بر سبک­های تربیتی، پرخاشگری و شادکامی مربیان پیش دبستانی انجام گرفته است. روش: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون تک­گروهی است. برای این منظور ۴۸ نفر از مربیان زن پیش­دبستانی شهر تهران به صورت در دسترس انتخاب شدند و مقیاس روش­های تربیتی معلمان، سیاهه احساس خصومت ردفورد - ویلیامز و سیاهه شادکامی آکسفورد را تکمیل کردند. سپس در معرض مداخله آموزش روش حل مسئله و مدیریت خشم قرار گرفتند. یافته­ها: نشان می­دهند که شرکت در کارگاه­ها، به افزایش میانگین خرده‌مقیاس حل مسئله و کاهش میانگین دیگر خرده‌مقیاس­­های سبک­های تربیتی گروه نمونه شده است. هم‌چنین نتایج آزمون اثر بین آزمودنی­ها نشان داد پیش‌آزمون و پس‌آزمون در کلیه خرده‌مقیاس­های روش­های تربیتی تفاوت معناداری دارند. مقایسه اثربخشی آموزش ارائه­ شده در خرده‌مقیاس‌های روش‌های تربیتی نشان می­دهد بالاترین اندازه اثر آن بر خرده‌مقیاس حل مسئله بوده است. هم‌چنین در مرحله پس‌آزمون میانگین خصومت و شادکامی به طور معناداری کاهش و افزایش یافته است. نتیجه­گیری: بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت برای افزایش شادکامی، کاهش خصومت و هم‌چنین بهبود روش­های تربیتی می­توان از مداخلات مورد استفاده در پژوهش حاضر سود برد.

چکیده مقدمه:بین کیفیت زندگی و سلامتی ارتباط نزدیکی وجود دارد. بیماری‌های مزمن در سلامتی و کیفیت زندگی اثرات منفی دارند. پژوهش‌ها نشانگر تأثیر مثبت درمان شناختی - رفتاری مدیریت استرس بر اختلالات روانی و مشکلات جسمی‌ بوده است. هدف پژوهش تعیین اثر‌بخشی درمان شناختی رفتاری مدیریت استرس در کیفیت زندگی و افسردگی بیماران ام اس زن  بود. روش: برای انجام پژوهش از طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری عبارت بود از زنان بیمار مبتلا به ام‌اس که در سال 1389 در اراک ساکن بودند. نمونه 40 نفر از بیماران ام اس زن شهرستان اراک بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب و سپس به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل  جایگزین شدند. نخست افراد هر دو گروه به پرسشنامه کیفیت زندگی مخصوص بیماران ام اس (MSIS-29) 29 سؤالی و آزمون افسردگی بک (BDI) 21 سؤالی پاسخ دادند. پس از آن، گروه آزمایش یک دوره 10 جلسه‌ای درمان شناختی- رفتاری مدیریت استرس دریافت کرد، اما گروه کنترل هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکرد. در پایان دوره درمان، افراد هر دو گروه دوباره به پرسشنامه کیفیت زندگی و آزمون افسردگی بک پاسخ دادند.   یافته‌ها: تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره برای نمرات افتراقی نشان داد که افسردگی بیماران ام اس گروه آزمایش کاهش معنی‌دار داشته است و کیفیت زندگی بیماران ام اس گروه آزمایش نیز در مقایسه با گروه کنترل افزایش معنی‌دار داشته است.  نتیجه‌گیری: درمان شناختی -  رفتاری مدیریت استرس، کیفیت زندگی بیماران ام اس  را افزایش و افسردگی آنها را کاهش می‌دهد و می‌تواند به عنوان مکمل درمان دارویی مورد استفاده قرار گیرد.